PCOS to już PMOS – oficjalna zmiana nazwy jednego z najczęstszych zaburzeń hormonalnych u kobiet

W maju 2026 roku świat medycyny ogłosił historyczną zmianę dotyczącą jednego z najczęściej diagnozowanych zaburzeń hormonalnych u kobiet. Dotychczasowy termin PCOS (Polycystic Ovary Syndrome – zespół policystycznych jajników) został oficjalnie zastąpiony nową nazwą: PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome – wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy).

Decyzję ogłoszono podczas Europejskiego Kongresu Endokrynologicznego w Pradze, a jej podstawy naukowe opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma medycznego The Lancet. Zmiana jest efektem wieloletnich konsultacji prowadzonych przez międzynarodowe grono ekspertów, organizacji medycznych oraz samych pacjentek. W procesie uczestniczyło ponad 14 tysięcy kobiet i specjalistów z całego świata.

Eksperci podkreślają, że nie jest to jedynie kosmetyczna korekta nazewnictwa. Nowa nazwa ma lepiej oddawać rzeczywistą naturę schorzenia, które dotyczy nie tylko jajników, ale całego organizmu.

Dlaczego zrezygnowano z nazwy PCOS?

Przez wiele lat lekarze i pacjentki zwracali uwagę, że określenie „zespół policystycznych jajników” jest mylące i nie oddaje rzeczywistego charakteru choroby.

1. W jajnikach nie występują prawdziwe torbiele

Największym problemem starej nazwy było słowo „policystyczne”. Wiele kobiet słysząc diagnozę PCOS zakładało, że w ich jajnikach znajdują się liczne torbiele.

Tymczasem specjaliści od dawna wskazują, że nie są to klasyczne torbiele. Obraz widoczny podczas badania USG przedstawia przede wszystkim niedojrzałe pęcherzyki jajnikowe, które zatrzymały się na określonym etapie rozwoju i nie doprowadzają do prawidłowej owulacji. To właśnie ten błędny przekaz powodował nieporozumienia zarówno wśród pacjentek, jak i części personelu medycznego.

2. Choroba była postrzegana wyłącznie jako problem ginekologiczny

Dotychczasowa nazwa skupiała uwagę głównie na jajnikach, przez co wiele osób traktowało PCOS wyłącznie jako schorzenie związane z płodnością lub cyklem menstruacyjnym.

W rzeczywistości jest to złożone zaburzenie hormonalne i metaboliczne wpływające na funkcjonowanie wielu narządów oraz układów organizmu. Może oddziaływać na gospodarkę insulinową, masę ciała, układ sercowo-naczyniowy, skórę, psychikę oraz zdolność do zajścia w ciążę.

3. Część kobiet nie otrzymywała właściwej diagnozy

Jednym z największych problemów diagnostycznych było przekonanie, że do rozpoznania choroby konieczna jest obecność charakterystycznych zmian w jajnikach widocznych podczas USG.

W praktyce wiele kobiet spełniało pozostałe kryteria diagnostyczne, jednak brak obrazu „policystycznych jajników” prowadził do opóźnień w rozpoznaniu lub całkowitego pominięcia diagnozy. Eksperci wskazują, że właśnie błędne skojarzenie nazwy z obecnością torbieli było jedną z przyczyn niedostatecznej wykrywalności schorzenia.

Co oznacza nowa nazwa PMOS?

Nowe określenie zostało stworzone tak, aby odzwierciedlało najważniejsze mechanizmy odpowiedzialne za rozwój choroby.

P – Polyendocrine (Wielogruczołowy)

Pierwszy człon nazwy wskazuje na zaburzenia obejmujące wiele układów hormonalnych.

U kobiet z PMOS obserwuje się między innymi:

• zaburzenia wydzielania insuliny,
• podwyższony poziom androgenów,
• nieprawidłową pracę osi podwzgórze–przysadka–jajnik,
• zaburzenia regulacji hormonów odpowiedzialnych za owulację.

Nowa nazwa podkreśla więc, że problem nie ogranicza się wyłącznie do jajników, lecz obejmuje cały układ hormonalny.

M – Metabolic (Metaboliczny)

To element uznawany przez wielu specjalistów za jeden z najważniejszych.

Coraz więcej badań wskazuje, że u znacznej części pacjentek występują:

• insulinooporność,
• zwiększona skłonność do przybierania na wadze,
• zaburzenia gospodarki węglowodanowej,
• podwyższone ryzyko cukrzycy typu 2,
• zaburzenia lipidowe,
• większe ryzyko chorób serca i naczyń krwionośnych.

Włączenie słowa „metaboliczny” do nazwy ma zwrócić uwagę lekarzy i pacjentek na konieczność monitorowania nie tylko zdrowia reprodukcyjnego, ale również ogólnego stanu zdrowia metabolicznego.

OS – Ovarian Syndrome (Zespół Jajnikowy)

Ostatnia część nazwy nadal odnosi się do jajników, ponieważ zaburzenia owulacji pozostają jednym z kluczowych objawów choroby.

PMOS może prowadzić do:

• nieregularnych miesiączek,
• rzadkich owulacji,
• całkowitego braku owulacji,
• trudności z zajściem w ciążę,
• problemów z płodnością.

Eksperci podkreślają jednak, że funkcjonowanie jajników jest jedynie jednym z elementów znacznie szerszego obrazu klinicznego.

Jakie objawy może powodować PMOS?

Objawy mogą różnić się pomiędzy pacjentkami, dlatego rozpoznanie bywa trudne.

Najczęściej występują:

• nieregularne miesiączki,
• brak owulacji,
• problemy z zajściem w ciążę,
• trądzik hormonalny,
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała,
• przerzedzenie włosów na głowie,
• trudności z redukcją masy ciała,
• insulinooporność,
• przewlekłe zmęczenie,
• zaburzenia nastroju,
• stany lękowe i depresyjne.

Coraz więcej badań wskazuje również na związki PMOS z bezdechem sennym, stłuszczeniem wątroby oraz zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia.

Czy zmieniają się kryteria diagnostyczne?

Sama zmiana nazwy nie oznacza automatycznej zmiany kryteriów diagnostycznych.

Eksperci podkreślają jednak, że nowa terminologia ma pomóc lekarzom patrzeć na schorzenie szerzej niż dotychczas. Dzięki temu diagnostyka może uwzględniać nie tylko objawy ginekologiczne, ale również parametry metaboliczne, hormonalne i ogólnoustrojowe.

Dlaczego ta zmiana jest tak ważna dla pacjentek?

Według danych międzynarodowych PMOS dotyka około 1 na 8 kobiet na świecie, a miliony przypadków nadal pozostają niezdiagnozowane. Wielu pacjentkom przez lata tłumaczono objawy stresem, nadwagą lub „indywidualną urodą”, podczas gdy rzeczywistą przyczyną były zaburzenia hormonalne i metaboliczne.

Nowa nazwa ma pomóc:

• skrócić czas oczekiwania na diagnozę,
• zwiększyć świadomość społeczną,
• poprawić komunikację między lekarzem a pacjentką,
• ograniczyć stygmatyzację,
• zachęcić do kompleksowego leczenia,
• zwiększyć zainteresowanie badaniami naukowymi dotyczącymi tego schorzenia.

PMOS – nowoczesne spojrzenie na chorobę ogólnoustrojową

Zmiana nazwy z PCOS na PMOS jest symbolem istotnej zmiany w medycznym podejściu do tego schorzenia. Współczesna wiedza pokazuje, że nie jest to wyłącznie problem związany z jajnikami czy płodnością. To złożone zaburzenie hormonalno-metaboliczne wpływające na wiele aspektów zdrowia kobiety – od gospodarki insulinowej i masy ciała, przez stan skóry, aż po zdrowie psychiczne i sercowo-naczyniowe.

Eksperci mają nadzieję, że nowa terminologia przyczyni się do wcześniejszego rozpoznawania choroby, bardziej kompleksowej opieki nad pacjentkami oraz skuteczniejszego leczenia. Dla milionów kobiet na całym świecie PMOS może oznaczać nie tylko nową nazwę, ale przede wszystkim lepsze zrozumienie ich problemów zdrowotnych i szybszą drogę do właściwej diagnozy.

Informacje zawarte na blogu mają charakter informacyjny i nie stanowią porady medycznej oraz nie powinny zastępować konsultacji z lekarzem lub dietetykiem.

Źródło: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników